شیب کف منهول فاضلاب چقدر است؟ فرمول محاسبه و اجرا

شیب کف منهول

چگونه شیب کف منهول فاضلاب را محاسبه کنیم؟ راهنمای فنی و اجرایی

شیب کف منهول فاضلاب یکی از عوامل مهم در هدایت صحیح جریان فاضلاب، جلوگیری از تجمع رسوبات و کاهش احتمال گرفتگی شبکه است. اگر کف کانال عبور فاضلاب داخل منهول به‌درستی طراحی و اجرا نشود، ممکن است بخشی از مواد جامد در کف سازه باقی بمانند یا جریان فاضلاب با اختلال مواجه شود.

برای محاسبه شیب کف منهول، ابتدا باید اختلاف ارتفاع تراز کف ورودی و خروجی مشخص شود. سپس با توجه به طول مسیر عبور جریان، درصد شیب محاسبه خواهد شد. البته در طراحی اصولی، شیب کانال داخلی، شیب سطح بنچینگ و شیب لوله‌های متصل به منهول باید به‌صورت جداگانه بررسی شوند.

در این مقاله از پلیمر روشان، فرمول محاسبه شیب کف منهول، روش اندازه‌گیری ترازها، یک مثال عددی، اصول اجرای کانال داخلی و نکات مهم انتخاب منهول فاضلاب را بررسی می‌کنیم.

شیب کف منهول چیست؟

شیب کف منهول به اختلاف ارتفاعی گفته می‌شود که در مسیر عبور فاضلاب از قسمت ورودی به سمت خروجی ایجاد می‌شود تا جریان بتواند بدون ایجاد مانع و تجمع مواد جامد از داخل سازه عبور کند.

در یک منهول فاضلاب، کانالی در قسمت پایینی سازه ایجاد می‌شود که وظیفه هدایت جریان را بر عهده دارد. این کانال معمولاً با توجه به شکل و قطر لوله‌های متصل به منهول طراحی می‌شود و باید انتقال جریان از لوله ورودی به لوله خروجی را با حداقل آشفتگی و بدون ایجاد نقاط تجمع رسوب امکان‌پذیر کند.

در کنار کانال اصلی، سطوحی به نام بنچینگ (Benching) وجود دارند که فضای اطراف کانال را تشکیل می‌دهند. این سطوح نیز باید به شکلی اجرا شوند که آب و فاضلاب احتمالی روی آن‌ها به سمت کانال هدایت شود و در نقاط مختلف کف منهول باقی نماند.

بنابراین هنگام صحبت از شیب کف منهول باید دو بخش را در نظر گرفت:

  1. شیب طولی کانال: اختلاف تراز کف کانال از ورودی تا خروجی منهول.
  2. و شیب عرضی بنچینگ: شیب سطوح اطراف کانال به سمت مسیر اصلی جریان.
    این دو شیب کاربرد یکسانی ندارند و نباید در محاسبات با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
شیب کف منهول

چرا محاسبه صحیح شیب کف منهول اهمیت دارد؟

منهول یکی از اجزای مهم شبکه جمع‌آوری فاضلاب است که علاوه بر ایجاد امکان دسترسی برای بازرسی و تعمیرات، وظیفه اتصال مسیرهای مختلف شبکه را نیز بر عهده دارد.

اگر کف این سازه به شکل اصولی طراحی نشود، مشکلاتی در عملکرد سیستم ایجاد خواهد شد.

  • جلوگیری از تجمع مواد جامد و رسوبات

    فاضلاب معمولاً حاوی مواد معلق، ذرات جامد، مواد آلی و گاهی شن و ماسه است. اگر جریان در کانال داخلی منهول با مانع مواجه شود یا نقاط کم‌عمق و فرورفتگی‌های نامناسب وجود داشته باشند، احتمال باقی ماندن مواد جامد افزایش پیدا می‌کند.

به همین دلیل، سطح کانال باید پیوسته و بدون پله یا فرورفتگی غیرضروری باشد.

  • جلوگیری از آب‌ماندگی در کف منهول

    یکی از مشکلات اجرای غیراصولی کف منهول، ایجاد نقاطی است که فاضلاب در آن‌ها باقی می‌ماند.

این وضعیت علاوه بر افزایش احتمال تجمع مواد جامد، می‌تواند باعث ایجاد بوی نامطبوع و دشوارتر شدن عملیات شست‌وشو و نگهداری شود.

  • حفظ ظرفیت انتقال جریان

    اختلاف تراز نامناسب در مسیر ورودی و خروجی ممکن است باعث ایجاد آشفتگی، افت انرژی یا کاهش عملکرد هیدرولیکی شبکه شود.

طراحی مناسب کانال داخلی کمک می‌کند جریان از ورودی به خروجی با تغییرات کنترل‌شده عبور کند.

  • کاهش هزینه‌های نگهداری

    اجرای اصولی کف منهول می‌تواند احتمال گرفتگی، رسوب‌گذاری و نیاز به عملیات پاک‌سازی مکرر را کاهش دهد.

این موضوع برای شبکه‌های فاضلاب شهری، صنعتی و پروژه‌های بزرگ اهمیت اقتصادی دارد.

  • افزایش عمر مفید تجهیزات

    در صورت وجود نقاط مرده جریان، تجمع مواد خورنده و رسوبات ممکن است شرایط نامناسبی برای تجهیزات و اتصالات ایجاد کند. طراحی صحیح مسیر عبور فاضلاب می‌تواند بخشی از این مشکلات را کاهش دهد.+

شیب کف منهول

انواع شیب در کف منهول فاضلاب

برای محاسبه درست شیب کف منهول، باید با دو نوع اصلی شیب آشنا باشید.

۱. شیب طولی کانال عبور فاضلاب

این شیب در امتداد مسیر جریان از لوله ورودی به سمت لوله خروجی ایجاد می‌شود.

به زبان ساده، اگر تراز کف لوله ورودی بالاتر از تراز کف لوله خروجی باشد، اختلاف ارتفاع میان این دو نقطه باعث ایجاد افت در مسیر عبور فاضلاب خواهد شد.

شیب طولی کانال باید با شرایط هیدرولیکی شبکه، قطر لوله‌ها، دبی جریان و نقشه اجرایی هماهنگ باشد.

۲. شیب عرضی بنچینگ منهول

بنچینگ به سطوح اطراف کانال اصلی گفته می‌شود که معمولاً از لبه کانال به سمت دیواره‌های داخلی منهول امتداد دارند.

در طراحی این قسمت، هدف آن است که سطح بنچینگ به سمت کانال اصلی هدایت شود و از ایجاد نقاطی که آب در آن‌ها جمع می‌شود جلوگیری شود.

در نقشه‌های اجرایی مختلف، نسبت‌های متفاوتی برای شیب بنچینگ دیده می‌شود. برای مثال، در برخی جزئیات اجرایی دالاس آمریکا نسبت ۱ به ۱۲ برای سطح بنچینگ مشخص شده است. در سند فنی NPCA نیز محدوده دیگری پیشنهاد شده است. این تفاوت نشان می‌دهد که نمی‌توان یک عدد ثابت را برای تمام پروژه‌ها در نظر گرفت.

فرمول محاسبه شیب کف منهول چیست؟

برای محاسبه شیب طولی کانال داخل منهول، از رابطه اختلاف ارتفاع تقسیم بر طول افقی مسیر استفاده می‌شود.

فرمول محاسبه درصد شیب:

فرمول محاسبه درصد شیب منهول

در این رابطه:

جدول فرمول محاسبه شیب کف منهول

برای محاسبه اختلاف ارتفاع نیز از رابطه زیر استفاده می‌کنیم:

محاسبه اختلاف ارتفاع شیب منهول

در این رابطه، ارتفاع کف ورودی باید بیشتر از ارتفاع کف خروجی باشد تا جریان ثقلی در جهت موردنظر حرکت کند.

نکته مهم: این فرمول برای محاسبه شیب طولی مسیر جریان است. برای تعیین شیب عرضی بنچینگ باید اختلاف ارتفاع سطح بنچینگ و عرض افقی آن به‌صورت جداگانه محاسبه شود.

مثال اول: محاسبه درصد شیب کانال داخل منهول

فرض کنید در یک پروژه فاضلاب، اطلاعات زیر در اختیار مهندس اجرا قرار گرفته است:

  • تراز کف کانال ورودی: ۱۰۰٫۵۰ متر
  • تراز کف کانال خروجی: ۱۰۰٫۴۰ متر
  • طول افقی مسیر: ۲ متر

ابتدا اختلاف ارتفاع را محاسبه می‌کنیم:

فرمول محاسبه درصد شیب کانال داخل منهول

یعنی اختلاف ارتفاع برابر با ۱۰ سانتی‌متر است.

اکنون درصد شیب را محاسبه می‌کنیم:

نتیجه مثال
در این شرایط، شیب طولی مسیر عبور فاضلاب برابر با ۵ درصد خواهد بود.

این عدد صرفاً نتیجه محاسبه هندسی مثال است و به معنی توصیه به اجرای شیب ۵ درصد برای تمام منهول‌ها نیست. مناسب بودن آن باید با نقشه طراحی، دبی، افت انرژی و شرایط هیدرولیکی پروژه بررسی شود.

جدول تبدیل درصد شیب به اختلاف ارتفاع

برای محاسبات سریع، می‌توانید از جدول زیر استفاده کنید:

این جدول فقط تبدیل ریاضی شیب به افت ارتفاع است؛ انتخاب درصد طراحی باید بر اساس شرایط پروژه انجام شود.

جدول تبدیل درصد شیب به اختلاف ارتفاع

شیب مناسب کف منهول فاضلاب چقدر است؟

یکی از سؤالات مهم پیمانکاران و مهندسان این است که برای اجرای کف منهول چه مقدار شیبی مناسب است؟

برای پاسخ به این سؤال، باید مشخص کنیم منظور از شیب، شیب طولی کانال عبور فاضلاب است یا شیب سطوح بنچینگ.

شیب طولی کانال منهول

برای شیب طولی نمی‌توان یک درصد ثابت و عمومی تعیین کرد. مقدار موردنیاز به عوامل مختلفی بستگی دارد:

  • قطر لوله ورودی و خروجی
  • میزان جریان فاضلاب
  • سرعت جریان
  • اختلاف تراز مسیر
  • تغییر قطر لوله در محل اتصال
  • زاویه ورود جریان
  • افت انرژی در محل اتصال
  • مشخصات هیدرولیکی شبکه

در طراحی شبکه فاضلاب، شیب لوله‌ها و شرایط جریان با روابط هیدرولیکی مانند معادله مانینگ بررسی می‌شوند.

معادله مانینگ

در این رابطه:

– V سرعت جریان است.
– n ضریب زبری مانینگ است.
– R شعاع هیدرولیکی است.
– S شیب هیدرولیکی است.

این رابطه برای جریان یکنواخت در کانال یا لوله با فرض‌های هیدرولیکی مربوط استفاده می‌شود؛ بنابراین نباید بدون بررسی شرایط جریان، مستقیماً برای تعیین شیب داخلی هر منهول به کار برود.

ضابطه ۸۰۸-۲ سازمان برنامه و بودجه نیز از منابع فنی قابل بررسی برای طراحی شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب در ایران است.

شیب عرضی بنچینگ منهول

شیب بنچینگ نیز باید به‌گونه‌ای باشد که جریان‌های احتمالی به سمت کانال اصلی هدایت شوند.

برای نمونه، نقشه اجرایی اداره آب و فاضلاب دالاس، شیب ۱ به ۱۲ را در جزئیات بنچینگ مشخص کرده است. این مقدار صرفاً نمونه‌ای از یک دیتیل اجرایی است و باید با نقشه مصوب پروژه تطبیق داده شود.

نتیجه: قبل از انتخاب شیب، نوع سازه، نقشه اجرایی، قطر لوله و جزئیات کانال باید بررسی شوند. استفاده از یک عدد ثابت برای همه منهول‌ها می‌تواند باعث طراحی غیراصولی شود.

مراحل اجرای صحیح شیب کف منهول

محاسبه صحیح شیب تنها بخشی از کار است. اجرای درست آن نیز اهمیت زیادی دارد. حتی اگر محاسبات طراحی دقیق باشند، اجرای نادرست ترازها می‌تواند باعث ایجاد مشکل در عملکرد شبکه شود.

  • مرحله اول: بررسی نقشه اجرایی و ترازهای ارتفاعی

قبل از شروع عملیات، باید نقشه پروفیل طولی شبکه فاضلاب و جزئیات منهول بررسی شوند.

در این مرحله اطلاعات زیر اهمیت دارند:

  1. تراز کف لوله ورودی
  2. تراز کف لوله خروجی
  3. قطر لوله‌ها
  4. جهت جریان
  5. طول مسیر داخل منهول
  6. ارتفاع سازه
  7. موقعیت اتصالات

تمام این اطلاعات باید با نقشه مصوب و شرایط واقعی محل اجرا تطبیق داده شوند.

  • مرحله دوم: مشخص کردن مسیر کانال داخلی

پس از تعیین ترازها، مسیر کانال داخلی منهول مشخص می‌شود.

این کانال باید از ورودی به خروجی امتداد داشته باشد و در محل تغییر جهت لوله‌ها، با قوس مناسب طراحی شود.

اجرای اتصال‌های تیز و ناگهانی می‌تواند موجب آشفتگی جریان و ایجاد نقاط مستعد تجمع مواد جامد شود.

  • مرحله سوم: اجرای بستر و آماده‌سازی کف

سطح زیرین منهول باید متناسب با نوع سازه و دستورالعمل نصب آماده شود.

در سازه‌های بتنی، آماده‌سازی بستر و اجرای لایه‌های کف‌سازی اهمیت زیادی دارد.

و در منهول‌های پلی‌اتیلن نیز باید شرایط بستر، تراز نصب، اتصالات و نحوه استقرار سازه طبق دستورالعمل سازنده بررسی شود.

  • مرحله چهارم: اجرای کانال U شکل

در بسیاری از منهول‌های فاضلاب، کانال عبور جریان به شکل نیم‌دایره یا U شکل اجرا می‌شود.

ابعاد و شکل کانال باید با قطر لوله خروجی و شرایط جریان هماهنگ باشد.

سطح داخلی کانال باید:

  1. صاف و بدون برجستگی باشد.
  2. تغییر مقطع ناگهانی نداشته باشد.
  3. با کف لوله‌ها هم‌تراز باشد.
  4. در محل اتصال‌ها دارای انتقال مناسب باشد.
  5. امکان عبور جریان و تجهیزات شست‌وشو را فراهم کند.
  • مرحله پنجم: اجرای بنچینگ

    پس از شکل‌دهی کانال، سطوح اطراف آن اجرا می‌شوند.

هدف این مرحله ایجاد سطحی پیوسته با شیب مناسب به سمت کانال اصلی است.

فرورفتگی، ترک، برجستگی و نقاطی که باعث باقی ماندن آب می‌شوند باید برطرف شوند.

  • مرحله ششم: کنترل تراز نهایی

در پایان، تراز کف کانال در نقاط ورودی و خروجی مجدداً اندازه‌گیری می‌شود.

اختلاف ارتفاع اندازه‌گیری‌شده باید با نقشه اجرایی مطابقت داشته باشد.

همچنین باید بررسی شود که در محل اتصال لوله‌ها، پله یا مانعی در مسیر جریان ایجاد نشده باشد.

تفاوت شیب کف منهول بتنی و پلی‌اتیلن

نوع منهول انتخاب‌شده بر روش اجرای کف، اتصالات و آماده‌سازی مسیر جریان تأثیر دارد.

تفاوت شیب کف منهول بتنی و پلیاتیلن

1- در منهول بتنی، شکل‌دهی کانال و بنچینگ معمولاً در محل اجرا اهمیت ویژه‌ای دارد.

2- در منهول پلی‌اتیلن، باید بررسی شود که کفی سازه چگونه طراحی شده، محل اتصال لوله‌ها کجاست و آیا ساختار کف برای مسیر موردنظر مناسب است یا خیر.

نکته مهم این است که جنس پلی‌اتیلن به‌تنهایی تضمین‌کننده شیب مناسب نیست. هندسه کفی، موقعیت ورودی و خروجی و کیفیت نصب باید بررسی شوند.

اشتباهات رایج در محاسبه و اجرای شیب کف منهول

در پروژه‌های اجرایی، برخی خطاها می‌توانند باعث اختلال در عملکرد شبکه فاضلاب شوند.

  • اشتباه گرفتن شیب لوله با شیب کف منهول

    شیب لوله در طول مسیر بین دو منهول محاسبه می‌شود، درحالی‌که شیب کانال داخل منهول مربوط به مسیر عبور جریان درون سازه است.

این دو مقدار الزاماً یکسان نیستند.

  • ایجاد پله در محل اتصال ورودی و خروجی

    اگر کف کانال داخلی با تراز کف لوله‌ها هماهنگ نباشد، ممکن است در محل اتصال یک لبه یا اختلاف ارتفاع ناخواسته ایجاد شود.

این وضعیت می‌تواند موجب اختلال در عبور جریان و تجمع رسوبات شود.

  • اجرای بنچینگ بدون شیب مناسب

    سطوح اطراف کانال نباید به شکل کاملاً مسطح یا دارای فرورفتگی‌های متعدد اجرا شوند.

سطح بنچینگ باید به سمت کانال اصلی هدایت شود.

  • محاسبه نکردن افت ارتفاع در محل تغییر قطر

    اگر قطر لوله ورودی و خروجی متفاوت باشد، طراحی کانال باید با توجه به اختلاف قطر و شرایط هیدرولیکی انجام شود.

در چنین شرایطی، صرفاً یکسان قرار دادن تراز کف لوله‌ها همیشه پاسخ صحیحی نیست.

  • استفاده از یک شیب ثابت در تمام پروژه‌ها

    شرایط شبکه فاضلاب در پروژه‌های شهری، صنعتی و ساختمانی متفاوت است.

بنابراین انتخاب یک شیب ثابت بدون توجه به دبی، قطر لوله، شرایط جریان و نقشه مصوب، تصمیم درستی نیست.

  • کنترل نکردن تراز پس از نصب

    حتی در صورت انجام محاسبات صحیح، جابه‌جایی سازه یا خطای نصب می‌تواند باعث تغییر تراز ورودی و خروجی شود.

به همین دلیل کنترل نهایی با تجهیزات نقشه‌برداری و اندازه‌گیری دقیق ضروری است.

نکات مهم طراحی شیب کف در منهول پلی‌اتیلن

منهول پلی‌اتیلن در بسیاری از پروژه‌های زیرساختی به دلیل وزن کمتر، مقاومت شیمیایی و سهولت نصب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اما برای انتخاب یک منهول مناسب، صرفاً توجه به قطر و ارتفاع سازه کافی نیست.

موارد زیر باید بررسی شوند:

  1. قطر لوله‌های ورودی و خروجی با ابعاد اتصالات سازگار باشد.
  2. محل اتصال‌ها با ترازهای طراحی شبکه هماهنگ باشد.
  3. کف سازه با مسیر عبور جریان تناسب داشته باشد.
  4. اتصالات به‌درستی آب‌بندی شوند.
  5. بستر نصب مطابق شرایط خاک و دستورالعمل فنی آماده شود.
  6. در صورت وجود چند ورودی، مسیر هدایت جریان به شکل اصولی طراحی شود.
  7. بارهای وارد بر منهول و شرایط آب زیرزمینی در طراحی و نصب لحاظ شوند.

برای آشنایی بیشتر با ساختار، کاربردها، اجزای سازنده و مشخصات این محصول، می‌توانید صفحه منهول پلی‌اتیلن پلیمر روشان را مشاهده کنید.

هنگام خرید منهول پلی‌اتیلن چه مشخصاتی را بررسی کنیم؟

قبل از سفارش محصول، بهتر است اطلاعات فنی پروژه آماده باشد.

هنگام خرید منهول پلیاتیلن چه مشخصاتی را بررسی کنیم؟

پیشنهاد می‌شود پیش از ثبت سفارش، نقشه اجرایی و مشخصات خطوط ورودی و خروجی در اختیار تأمین‌کننده قرار بگیرد تا امکان بررسی تطابق محصول با پروژه فراهم شود.

چک‌لیست کنترل نهایی شیب کف منهول

قبل از تحویل منهول به کارفرما یا بهره‌بردار، موارد زیر باید بررسی شوند:

  • تراز کف ورودی با نقشه اجرایی مطابقت دارد.
  • تراز کف خروجی کنترل شده است.
  • اختلاف ارتفاع با محاسبات طراحی هماهنگ است.
  • کانال داخلی پیوسته و بدون مانع است.
  • سطح بنچینگ به سمت کانال هدایت می‌شود.
  • در کف سازه نقاط آب‌ماندگی وجود ندارد.
  • اتصالات لوله‌ها به‌درستی اجرا شده‌اند.
  • آب‌بندی اتصالات بررسی شده است.
  • مسیر جریان در محل تغییر جهت به‌درستی شکل گرفته است.
  • شرایط نصب و استقرار سازه تأیید شده است.

جمع‌ بندی

محاسبه شیب کف منهول فاضلاب به شناخت دقیق ترازهای ورودی و خروجی، طول مسیر جریان و شرایط طراحی شبکه نیاز دارد. برای محاسبه شیب طولی کانال داخلی، کافی است اختلاف ارتفاع دو نقطه را بر طول افقی مسیر تقسیم کرده و حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنید.

بااین‌حال، شیب طولی کانال با شیب عرضی بنچینگ تفاوت دارد و هرکدام باید مطابق جزئیات اجرایی خود طراحی شوند.

اجرای صحیح کانال داخلی، جلوگیری از ایجاد پله در اتصالات، کنترل ترازها و انتخاب منهول متناسب با شرایط پروژه از مهم‌ترین عوامل عملکرد مناسب شبکه فاضلاب هستند.

اگر برای پروژه خود به منهول پلی‌اتیلن نیاز دارید، بهتر است پیش از خرید، قطر لوله‌ها، ارتفاع نصب، تعداد اتصالات و نقشه مسیر را مشخص کنید. این اطلاعات به انتخاب محصول متناسب با شرایط اجرایی کمک می‌کند.

سوالات متداول

  1. شیب کف منهول فاضلاب چقدر باید باشد؟
    مقدار شیب به نوع کانال، قطر لوله‌ها، شرایط جریان و نقشه اجرایی بستگی دارد. برای شیب طولی کانال و شیب سطح بنچینگ نمی‌توان یک مقدار یکسان در تمام پروژه‌ها تعیین کرد.
  2. بنچینگ منهول چیست؟
    بنچینگ به سطوح شیب‌دار اطراف کانال عبور فاضلاب در کف منهول گفته می‌شود. وظیفه آن هدایت جریان‌های احتمالی به سمت کانال اصلی و جلوگیری از باقی ماندن آب روی کف سازه است.
  3. آیا شیب لوله فاضلاب با شیب کف منهول یکسان است؟
    خیر. شیب لوله مربوط به مسیر انتقال فاضلاب بین دو منهول است، اما شیب کف کانال منهول مربوط به مسیر جریان داخل سازه است. این دو باید به‌صورت جداگانه محاسبه و هماهنگ شوند.
  4. چگونه از تجمع رسوبات در کف منهول جلوگیری کنیم؟
    اجرای کانال صاف و پیوسته، جلوگیری از ایجاد پله در اتصالات، طراحی مناسب بنچینگ و کنترل تراز ورودی و خروجی از مهم‌ترین اقدامات هستند.
  5. آیا کف منهول پلی‌اتیلن نیز به شیب نیاز دارد؟
    بله. مسیر عبور فاضلاب در منهول پلی‌اتیلن نیز باید با توجه به تراز ورودی و خروجی و طراحی کفی سازه بررسی شود. نوع طراحی و روش اجرای آن به ساختار محصول بستگی دارد.
  6. اختلاف ارتفاع ورودی و خروجی منهول چگونه تعیین می‌شود؟
    اختلاف ارتفاع براساس شیب طراحی‌شده و طول افقی مسیر محاسبه می‌شود. برای مثال، در مسیر دو متری با شیب ۲ درصد، اختلاف ارتفاع برابر با ۴ سانتی‌متر خواهد بود.
  7. چه زمانی به منهول اختلاف ارتفاع یا Drop Manhole نیاز داریم؟
    زمانی که اختلاف تراز ورودی و خروجی زیاد باشد و نتوان آن را با شیب معمول مسیر مدیریت کرد، ممکن است استفاده از اتصال سقوطی یا منهول اختلاف ارتفاع ضروری شود. انتخاب این روش باید براساس ضوابط پروژه، ارتفاع سقوط و کنترل انرژی جریان انجام شود.
تصویر پلیمر روشان

پلیمر روشان

ارائه محصولاتی با کیفیت به همراه خدمات معتبر

مطالب مرتبط